Beekdalen Schinnen deel 1

De gemeente Schinnen ligt als groene buffer tussen de stedelijke gebieden van Sittard-Geleen en Heerlen-Kerkrade. Ontwikkeling van natuur is in deze gemeente één van de belangrijkste onderdelen bij de realisatie van het landschapspark. Een onderdeel hiervan is de herinrichting van het dal van de Geleenbeek, een project dat werd uitgevoerd onder de naam Beekdalen Schinnen deel 1.

Landschapsarchitect Caspar Slijpen stelde de inrichtingsvisie voor dit project op. In 2002 vond openbare aanbesteding plaats. De opdracht werd gegund aan de firma Van Beers bv uit Hoogeloon. De directievoering van de uitvoering van het project was in handen van Kragten bv. Het project werd voltooid in 2004.

Waterbeheer

Bijzonder in het project is dat het plan zich niet alleen beperkt tot de beek, maar dat het hele beekdal erin is betrokken. De Geleenbeek veranderde van een beek met een strak normprofiel in een beek met een slingerende loop. Door deze ingreep verbeterde de leefomstandigheden voor de beekorganismen.

Het vervuilde, voedselrijke water van de Geleenbeek komt niet in aanraking met de omgeving, ook niet bij piekafvoeren. Bestaande brongebieden en broekbosjes blijven gevrijwaard van Geleenbeekwater.

Inrichting oevers

Om ervoor te zorgen dat het hele gebied bereikbaar is voor grote grazers werden faunapassages aangelegd onder twee bruggen. Ter bescherming van de infrastructuur werd de Geleenbeek bij deze bruggen vastgelegd door muren van los gestapelde stenen. Het stapelwerk, dat een enorm puzzelwerk vormde, werd uitgevoerd door een gespecialiseerde aannemer.

Het stapelwerk ziet er niet alleen mooi uit, maar biedt volop kansen voor natuurontwikkeling. Tussen de gestapelde stenen bevinden zich holtes en nissen; onder de waterlijn zeer geschikte plekken voor o.a. vissen, boven de waterlijn in trek bij oevervogels.

Het beekdal rond Kasteel Terborgh is verdeeld in drie gebieden met een verschillende waterkwaliteit. Parallel aan de Geleenbeek loopt hier de Molentak, die in het verleden de watermolen bij het kasteel van water voorzag. De in verval geraakte molentak werd in ere herstel. Het beekje wordt nu gevoed door bronwater van goede kwaliteit.

In het plan werd een deel van het bos verwijderd om de zichtlijnen van Kasteel Terborgh weer terug te brengen in het landschap, waardoor het kasteel net als in vroeger tijden vanuit de hele omgeving te zien is.

Erosiebestrijding

In Zuid-Limburg is de overlast door erosie een groot probleem. Dit project besteedt op twee manieren aandacht aan de oplossing daarvan.

Er werden regenwaterbuffers aangelegd om de piek van het afstromende water tijdelijk op te vangen. Het water dat van de hellingen stroomt wordt naar de buffer geleid en blijft daar max. 24 uur. Een uitstroomvoorziening zorgt ervoor dat de buffer geleidelijk leegloopt.

Daarnaast werden de hellingen deels omgevormd van landbouwgrond naar natuur. De ruige vegetatie die zich op de steile hellingen ontwikkeld zorgt voor waterretentie. De vegetatie houdt de grond vast en voorkomt het ontstaan van modderstromen.

Wandelen

Runderen zoals Galloways zullen het gebied gaan begrazen. Daartoe zijn twee veepassages aangelegd. Er werden ruiterpaden aangelegd en voor de wandelaar werd het gebied aangevuld met nieuwe wandelroutes, die aansloten op de bestaande routes. Verder werden de nodige voorzieningen aangebracht, zoals meubilair, zitbanken, afvalemmers en het plaatsen van infoborden.

Intensieve samenwerking

Kenmerkend voor dit project is de intensieve samenwerking tussen Natuurmonumenten, de gemeente Schinnen, Dienst Landelijk Gebied, het Waterschap Roer en Overmaas, de Provincie Limburg en Landschapspark De Graven. Een projectgroep en een begeleidingsgroep, waarin vertegenwoordigers van deze organisaties zitting hadden, begeleidden het hele traject van detailuitwerking van het plan tot de uitvoering in het veld.

Contactcommissie

Daarnaast was er een contactcommissie, waarin tal van lokale natuurorganisaties vertegenwoordigd waren en leden van plaatselijke vis-, ruiter- en wandelverenigingen. De commissie gaf ondersteuning tijdens de uitvoering met de specifieke kennis, die binnen de verschillende verenigingen aanwezig was.

Communicatie

D.m.v. het plaatsen van speciale projectborden werd aangetoond welke werkzaamheden er in het gebied plaatsvonden. T.b.v. het project werden diverse infokranten uitgebracht, die onder de bewoners van het betreffende gebied huis-aan-huis werden verspreid.

Financiering

Het project werd mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Provincie Limburg vanuit het programma Vitaal Platteland.